nr 6. emoties en acteren (2)

De TheaterkamerBlog over acteren

Blog 2 over emoties. Die zijn zo overheersend dat er nog één en nóg een blog over geschreven moet worden…

Ik geef toe, het vorige blogje over emoties was best wat rommelig. Het is ook best een lastig onderwerp en zeer veelkantig.

Nu ja, ik zal proberen iets meer helderheid te scheppen over wat ik nu precies wil beweren over acteren en emoties

Ik gaf in de eerste jaren van De Theaterkamer vaak regielessen.
Ik probeerde daarin met de deelnemers helder te krijgen wat nu een goede regie aanwijzing is waardoor een acteur daadwerkelijk beter gaat spelen.

Daarin kwamen de woorden met een emotionele aanduiding natuurlijk erg vaak voor.

De aspirant regisseurs zeggen dan bijvoorbeeld tegen de acteur, jij, Klaas, komt boos op en daar schrik jij, Annelies, dan van en barst in huilen uit. En go!

Mijn vragen als docent waren dan meestal:
En Klaas: was je echt boos?
En Annelies, schrok je daar inderdaad van? Moest je huilen?
En publiek, gelóófden we wat we zagen?

Het antwoord was dan vaak ‘nee’.

Klaas was niet boos, dus Annelies had niet veel om mee te spelen en de scene wordt daarmee niet erg geloofwaardig en ziet er een beetje ‘houterig’ uit.

Wat zou een betere opdracht zijn geweest volgens mij?
‘Klaas, jij komt binnen om Annelies te overtuigen dat je het niet langer pikt’ (bv dat zij je bedondert). Je mag alle middelen gebruiken, maar geen gewonden. En go!

Meestal werd het resultaat van die opdracht uiteindelijk als veel geloofwaardiger ervaren door alle betrokkenen.

Waarom? Iedereen (ook Klaas) kan binnenkomen en een ander proberen te overtuigen. Lukt het niet op de ene manier, dan probeer je het op een andere manier: je hebt je tekst en dus je stem, je hebt je stilte, je hebt je fysiek, je hebt je blik en je hebt je emoties…

Eeeehhh? Emoties? Maar Klaas voelde toch niet echt dat hij boos was? En Annelies schrok toch niet echt?

Klopt. Ik bedoel hier twee verschillende emotionele uitingen mee.

  1. De emotie als direct resultaat van je handelen (je acteren dus)
  2. De emotie als expressie en als ‘strategie’ om je doel te bereiken.

Beide heb je als mens tot je beschikking, je kan het inzetten in je acteren en je kunt het oefenen in repetities of tijdens de toneellessen.
En je hebt er hoe dan ook ontzettend veel aan in je dagelijkse leven.

De emotie als direct resultaat van je handelen (je acteren dus):
Het is bijna niet mogelijk om gevoelloos te leven, te handelen, te acteren dus. Je bent geen robot (ga ik dan maar even van uit) en je voelt altijd wel iets. En hoe belangrijker je iets vindt, hoe meer je voelt.  Alles wat je op het toneel doet, moet je belangrijk vinden. Moet ‘noodzaak’ hebben. Klaas moet het noodzakelijk vinden Annelies te overtuigen dat hij het niet langer pikt. Als klaas die noodzaak heeft, voelt hij de rest vanzelf. Ook een zekere mate van boosheid. Als beginnend, ongeoefend speler heb je meestal de neiging om je vooral bezig te houden met dat ‘niet langer pikken’. Je denkt dan ‘maar Waarom pikt hij het niet meer dan? Wat is er gebeurd dat hij zo boos is? Etc. Kunnen we uren over praten. Je gaat dan eigenlijk een beetje op de stoel zitten van de schrijver of de regisseur.
Maar waar je je als acteur vooral mee bezig moet houden is dat ‘overtuigen’. Hoe doe je dat? Wat kan je er allemaal voor inzetten? Nou, je hebt je tekst en dus je stem, je hebt je stilte, je hebt je fysiek, je hebt je blik en je hebt je emoties… dus. Allemaal instrumenten of wapens om een ander te overtuigen.

Acteren doe je in werkwoorden (het is immers handelen) en de emoties komen er als resultaat van dat handelen vanzelf bij en geven de handeling kleur en noodzaak.
Nu is het de kunst om die emoties die vrij wíllen komen, ook vrij te láten, ze zichtbaar te maken én tegelijk te kanaliseren/vormgeven.
En daar komt het woord expressie het toneel op.
Wat je oefent tijdens de lessen of de repetities zijn de expressies van je emoties. Je leert niet zozeer te voelen, maar je werkt aan de uitingsvormen en de impact daarvan op je tegenspeler en publiek.

En tot slot kan je de emotionele expressie ook als ‘strategie’ inzetten.

We herinneren allemaal nog wel die leraar op de lagere school die boos dreigend de klas tot stilte maande. Was hij echt boos? Heel waarschijnlijk niet, maar hij deed een goede emotionele expressie als strategie en we werden bang stil.

Maar we weten ook dat als je je boos, blij, verdrietig etc gedraagt je jezelf ook een beetje zo gaat voelen.
Dus het mes snijdt aan twee kanten.

Genoeg weer voor nu. Ik ga er volgende blog toch weer meer op in. Ik voel dat ik toch nog niet klaar ben met het onderwerp.

Je krijgt tijdens de lessen bij De Theaterkamer heel vaak van die expressie oefeningen. Nuttig op alle niveaus en echt heel zeker ook in je dagelijks leven.
Je krijgt er een veelkleuriger persoonlijkheid van op de koop toe.

Komende week beginnen er weer nieuwe cursussen er zitten er 4 al vol.

Stuur deze blog dan ook gerust door aan mensen die eventueel geïnteresseerd zijn de wat De Theaterkamer te bieden heeft!

vorige blogs: Blog over acteren